Gojenie ran przewlekłych
Rany przewlekłe – definicja
W zależności od szybkości gojenia rany dzielimy na ostre i przewlekłe. Rany ostre nie stanowią poważnego problemu medycznego ponieważ goją się szybko, zwykle w ciągu 2-7 dni. Z kolei rany przewlekłe to rany nie poddające się leczeniu. Kryterium czasu, po uwzględnieniu którego można mówić o ranie przewlekłej nie jest do końca sprecyzowane. Niektórzy autorzy za przewlekłą uznają ranę która nie goi się w ciągu 1-2 tygodni, z kolei inni przedłużają ten okres do 6-8 tygodni [1-2].
![Gojenie ran przewlekłych](assets/cache/images/artykuly/gojenie-ran-przewleklych-1200x400-cf1.jpg)
Rany przewlekłe – problem społeczny
Rany przewlekłe stanowią poważy problem zarówno dla lekarzy jak i dla pacjentów, u których znacznie obniżają jakość życia. Problem trudno gojących się ran w skali świata dotyczy około 20 milionów ludzi. Statystyki pokazują, że liczba pacjentów z tym problemem stale rośnie chociażby z uwagi na coraz bardziej powszechne występowanie chorób cywilizacyjnych, takich jak otyłość i cukrzyca. Ponadto rany przewlekłe zdecydowanie częściej dotyczą osób starszych, u których regeneracja tkanek jest upośledzona, a prognozy wskazują, że proces starzenia społeczeństwa będzie postępował. Szacuje się, że już w 2020 roku osoby powyżej 60. roku życia będą stanowiły blisko 25% polskiego społeczeństwa [1-2].
Rany przewlekłe mogą powstawać z różnych powodów, najczęściej stanowią powikłanie przewlekłej niewydolności żylnej (ok. 80%), cukrzycy, przebywania przez dłuższy czas w pozycji leżącej (odleżyny), przewlekłej niewydolności tętniczej, chorób układu limfatycznego, zaburzeń metabolicznych, hematologicznych, nowotworowych, czy też powikłań pooperacyjnych.
Leczenie ran przewlekłych
Aktualny standard leczenia ran określa akronim TIME. Obejmuje on cztery kluczowe zagadnienia:
- oczyszczanie rany,
- dekolonizacja lub hamowanie infekcji,
- nawilżanie,
- wspomaganie naskórkowania.
W przypadku leczenia ran przewlekłych samo koncentrowanie się na ranie nie wystarczy by osiągnąć sukces terapeutyczny. Należy pamiętać także o leczeniu przyczynowym, uzależnionym od choroby, na którą cierpi pacjent.
I tak u osób z cukrzycą należy wyrównać poziom cukru oraz zadbać o stan naczyń, które odpowiadają za ukrwienie rany; u osób z miażdżycą tętnic kończyn dolnych nierzadko konieczne jest wykonanie operacji udrożnienia w obrębie zmienionych naczyń; u osób z niewydolnością żylną należy zastosować leczenie uciskiem lub usunąć niewydolne żyły powierzchowne; u osób przewlekle leżących należy często zmieniać pozycję ułożenia ciała, stosować masaże i drenaż limfatyczny. Należy pamiętać o ważnej roli profilaktyki, która jest znacznie tańsza niż leczenie.
Oczyszczanie rany to szczególnie waży element, który powinien być realizowany przy każdej zmianie opatrunku. W większości przypadków wystarczające jest działanie miejscowe, czyli mechaniczne usunięcie powierzchownej martwicy przy pomocy gazika lub skalpela. W przypadku bardzo nasilonych zmian martwiczych nierzadko konieczne jest wycięcie chirurgiczne zmian, najczęściej w znieczuleniu miejscowym lub regionalnym.
W celu hamowania infekcji stosuje się specjalne preparaty o działaniu odkażającym. Powinny być one stosowane przy każdej zmianie opatrunku.
Nawilżanie rany, a więc utrzymanie właściwej wilgotności stwarza warunki sprzyjające gojeniu między innymi przez zapobieganiu zakażeniom.
Dla wspomagania naskórkowania ważne są warunki środowiska brzegów rany oraz właściwe pobudzanie komórek do rozrostu [1-5].
Jak przyspieszyć gojenie ran
Najważniejsze znaczenie dla procesu gojenia ma prawidłowe oczyszczenie rany. Pierwszym działaniem po powstaniu rany czy skaleczenia powinno być przemycie rany pod bieżącą zimną wodą lub przy użyciu soli fizjologicznej. Nie zaleca się przemywania ran środkami zawierającymi alkohol oraz jodynę, gdyż ich dodatek może działać drażniąco i powodować powiększenie się rany. Ponadto może to wysuszyć powierzchnię rany, co opóźnia proces gojenia. Bardzo ważne dla przyspieszenia procesu gojenia jest odpowiednie nawilżanie rany. Wilgotne środowisko opóźnia tworzenie się na powierzchni rany strupa i przyspiesza powstawanie nowego naskórka.
W przypadku powstania zranienia jesteśmy narażeni na przenikanie do rany licznych bakterii, które pokrywają powierzchnię naszej skóry (fizjologiczna flora bakteryjna) oraz na bakterie ze środowiska zewnętrznego. Tak więc na powierzchnię uszkodzonej skóry warto nakładać także preparaty mające właściwości przeciwbakteryjne.
Najczęstszym błędem dotyczącym pielęgnacji skóry i utrudniającym gojenie się ran jest zbyt częsta zmiana opatrunku. Działa ona drażniąco na nowe, delikatne tkanki i niszczy procesy naprawcze, natomiast jest ona konieczna dla uniknięcia zakażenia rany. Zaleca się ,aby każdorazowo stan rany oraz częstotliwość zmiany opatrunku była ustalona przez lekarza.
Powiązane artykuły:
Jak przyspieszyć gojenie ran? >>
Wspomaganie leczenia stopy cukrzycowej >>
Metody leczenia ran >>
Dr n.med. Oliwia Jakubowicz
specjalista dermatologii i wenerologii
Piśmiennictwo:
1. Jan Fibak: Chirurgia. Warszawa: PZWL, 2010.
2. M. Potempa, P. Jonczyk, M. Janerka, M. Kucharzewski, A. Kawczyk-Krupka. Rany przewlekłe- epidemiologia i czynniki wpływające na proces gojenia. Leczenie ran 2014;11(2): 43-50.
3. A. Jaweń, I. Grzela, A. Ochwat. Prevalence of chronic venous insufficiency in men and women in Poland: Multicentre cross-sectional study in 40,095 patients. Phlebology 2003, 18(3): 110-122.
4. Wojciech Noszczyk. Chirurgia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007.
5. W.H.C. Burgdorf, G. Plewig, H.H. Wolff, M. Landthaler. Braun-Falco Dermatologia. Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2011.
HELP/099/12-2019
Help4Skin
Poznaj serię produktów Help4Skin
![_•](img/arrowL.png)
![_](img/arrowL.png)
Rany
Kompendium wiedzy nt. gojenia ran
Rany
Oparzenie żelazkiem – co robić? Pierwsza pomoc
Oparzenie żelazkiem bywa bardzo bolesne, ponieważ stopa urządzenia rozgrzewa się niekiedy do temperatury ponad 200⁰C. Co robić, by złagodzić ból, przyspieszyć gojenie i zniwelować ryzyko powstania ...
Rany
Oktenidyna – czym jest i jak działa na rany?
Oktenidyna to substancja znana od końca lat 80-tych, wykazująca działanie antyseptyczne. Na czym dokładnie ono polega? Kiedy warto sięgać po ten środek?
...Rany
Właściwości oleju rycynowego – jakie są? Działanie
Współcześnie coraz chętniej powraca się do metod medycyny naturalnej i korzysta z jej dobrodziejstw. Różnego rodzaju napary, wyciągi i olejki mogą niekiedy skutecznie wspierać tradycyjną terapię lu...
Rany
Karnozyna - co to jest i jak działa na skórę?
Karnozyna to substancja, która przyspiesza gojenie ran. Sprawdź, czym dokładnie jest karnozyna, jak działa na skórę oraz gdzie występuje.
...Rany
Postępowanie terapeutyczne w przypadku ran ostrych i przewlekłych (część 1).
Skóra jest największym narządem człowieka, pełniącym funkcję barierową i ochronną, biorącą udział w regulacji cieplnej, gospodarce wodnej, odpowiedzi immunologicznej i syntezie witamin. Jako najbar...
Rany
Postępowanie terapeutyczne w przypadku ran ostrych i przewlekłych (część 2).
Skóra jest największym narządem człowieka, pełniącym funkcję barierową i ochronną, biorącą udział w regulacji cieplnej, gospodarce wodnej, odpowiedzi immunologicznej i syntezie witamin. Jako najbar...
Rany
Postępowanie terapeutyczne w przypadku ran ostrych i przewlekłych (część 3).
Skóra jest największym narządem człowieka, pełniącym funkcję barierową i ochronną, biorącą udział w regulacji cieplnej, gospodarce wodnej, odpowiedzi immunologicznej i syntezie witamin. Jako najbar...
Rany
Postępowanie terapeutyczne w przypadku ran ostrych i przewlekłych (część 4).
Skóra jest największym narządem człowieka, pełniącym funkcję barierową i ochronną, biorącą udział w regulacji cieplnej, gospodarce wodnej, odpowiedzi immunologicznej i syntezie witamin. Jako najbar...
Rany
Jak wspomóc leczenie odleżyn?
Odleżyna to ognisko martwicy skóry, obejmujące często tkankę podskórną a czasami mięśnie i kości, powstające w wyniku długotrwałego ucisku i niedotlenienia tkanek. Odleżyny mogą powstawać także w o...
Rany
O gojeniu ran na mokro
Przez dziesiątki lat medycyna zalecała dla szybszego leczenia ran zakładanie opatrunków wysuszających, które wchłaniały wydostająca się z ran treść, najpierw krwistą, potem surowiczą. Opatrunki tak...
Pęknięcia skóry
Plaster w żelu na gojenie ran
Doskonałym i bardzo nowoczesnym rozwiązaniem do zaopatrywania ran są plastry w żelu. Opatrunki te nie tylko chronią ranę przed zabrudzeniem, ale także przyspieszają regenerację skóry.
...Pęknięcia skóry
Opatrunki w warunkach domowych
Doskonałe i bardzo nowoczesne rozwiązanie do samodzielnego zaopatrywania ran stanowią plastry w żelu. Opatrunki te nie tylko chronią ranę przed zabrudzeniem, ale także przyspieszają regenerację skó...
Rany
Wspomaganie leczenia stopy cukrzycowej
Stopa cukrzycowa to jedno z przewlekłych powikłań cukrzycy, mogące występować u chorych na cukrzycę typu 1 i cukrzycę typu 2, które w krótkim czasie może doprowadzić do ciężkiego inwalidztwa. Wedłu...
Rany
Jak leczyć otarcia pięt?
Najczęstsza przyczyna otarć pięt to nowe, niewygodne obuwie. Podczas noszenia takich butów w pierwszej kolejności pojawiają się otarcia. W miejscu, gdzie but jest zbyt ciasny lub za duży, wyskakuje...
Rany
Jak przyspieszyć gojenie ran?
Gojenie się ran to złożony proces, w który zaangażowane są komórki skóry, krwi, układ odpornościowy oraz szereg krążących w organizmie substancji. Proces gojenia rany rozpoczyna się praktycznie zar...
Rany
Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń
Z ranami i oparzeniami mamy do czynienia na co dzień. Każdy z nas ma podstawową wiedzę w tym zakresie i potrafi na swój sposób sobie z nimi radzić. Jednak w postępowaniu z ranami i oparzeniami funk...
Rany
Metody leczenia ran
W pierwszej kolejności należy obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. Szczególnie należy ocenić ranę pod kątem jej typu, głębokości, nasilenia krwawienia, s...
Rany
Oczyszczanie i dezynfekcja ran
Opatrunki zakładane na rany cechują się większą skutecznością, gdy przed ich założeniem poddamy ranę właściwym zabiegom oczyszczającym. Regularne powtarzanie tych czynności skraca znacząco okres le...
Rany
Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?
Zadrapania, skaleczenia i rany stanowią dosyć powszechny problem w grupie dzieci. Przyczynia się do tego ich duża ruchliwość oraz ciekawość świata. Do powstania niewielkich urazów najczęściej docho...
Rany
Rany jatrogenne – sposoby leczenia
Rany jatrogenne to rany powstające w wyniku działania lekarza lub innego pracownika służby zdrowia, który tworzy je w celu diagnostyki lub w związku z prowadzonym leczeniem. Rany jatrogenne z założ...
Rany
Fazy gojenia się rany
Rana to przerwanie anatomicznej ciągłości tkanek lub ich uszkodzenie pod wpływem działania czynnika uszkadzającego. Do klasycznych cech rany zaliczamy: ból, krwawienie i zianie. Zianie, czyli rozwa...
Rany
Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń
Czas i przebieg procesu gojenia się rany zależą od wielu czynników. Duży wpływ na przebieg procesu gojenia się rany mają cechy rany, tj. jej rozmiar, kształt, rodzaj, ilość uszkodzonych tkanek, cia...
Rany
Rodzaje ran i skaleczeń
Zgodnie z definicją raną nazywamy anatomiczne przerwanie ciągłości powłok zewnętrznych (skóry, błony śluzowej) oraz znajdujących się głębiej tkanek pod wpływem działania czynnika uszkadzającego. Do...
Rany
Rany szarpane - leczenie i gojenie
Rana szarpana to rana powstająca w wyniku gwałtownego działania zakrzywionego narzędzia o tępej lub kanciastej krawędzi, np. haka lub bosaka, który działa skośnie lub stycznie do powierzchni ciała....
Rany
Urazy – przecięcia i rany szarpane
W pierwszej kolejności należy dokładnie obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. W przypadku gdy rana nie wymaga konsultacji lekarskiej pierwszym działaniem ...
Rany
Leczenie ran, skaleczeń
Rany i skaleczenia stanowią powszechny problem, z którym spotykamy się zarówno życiu codziennym jak i w pracy zawodowej. Wyróżniamy wiele podziałów ran i skaleczeń, które oparte są m.in. na rodzaju...
Rany
Sposoby na sączące się rany
Ran sączących nie należy dotykać, pod żadnym pozorem nie wolno przebijać powstałych pęcherzy. Wynika to z faktu, że naskórek w nich odbudowuje się bardzo powoli i jest niezwykle wrażliwy a każdy do...
Rany
Rany chirurgiczne
Każda rana chirurgiczna wymaga szczególnej pielęgnacji, o czym są informowani pacjenci przez personel medyczny w momencie opuszczenia szpitala. Powierzchnię rany chirurgicznej należy dezynfekować z...
Pęknięcia skóry
Leczenie pęknięć skóry
Biorąc pod uwagę fakt, że pęknięcia skóry to właściwie drobne rany to aby przyspieszyć ich gojenie można wykorzystać preparaty stosowane z powodzeniem w leczeniu drobnych ran. W celu zapobiegania w...
Pęknięcia skóry
Pękanie skóry dłoni i stóp - jak sobie radzić?
Pękająca skóra na dłoniach pojawia się najczęściej na opuszkach palców, zgięciach palców, na skórze pomiędzy palcami, wokół paznokci, a także na wybranych fragmentach skóry dłoni lub na całych dłon...
Skóra
Witamina E na skórę - jak działa?
Witamina E na skórę działa regenerująco. Jako najważniejszy z antyoksydantów, ułatwia i przyspiesza gojenie ran, wspiera leczenie drobnych pęknięć oraz spierzchnięć. Zobacz, dlaczego jest nazywana ...
Pęknięcia skóry
Pękająca skóra na dłoniach - dlaczego pęka? Sposoby
Pękająca skóra na dłoniach to częsta dolegliwość w okresie jesienno-zimowym. Na popękaną skórę dłoni, niezależnie od pory roku, najczęściej narzekają ponadto pracownicy służby zdrowia oraz osoby za...
Rany
Apteczka turystyczna - wyposażenie. Co powinna zawierać?
Apteczka turystyczna to zestaw leków oraz środków pomocowo-medycznych, które mogą okazać się niezbędne podczas podróży, weekendowych wycieczek oraz wakacji. Co powinna zawierać dobrze skompletowana...
Pęknięcia skóry
Pękająca skóra na stopach - dlaczego pęka i jak się pozbyć?
Pękającą skóra na stopach to częsta dolegliwość w codziennej praktyce dermatologów, podologów oraz kosmetyczek. Sprawdź, dlaczego pęka skóra na stopach oraz jak można sobie radzić z tym problemem s...
Rany
Ziarninowanie - co to jest i jak przyspieszyć gojenie rany?
Ziarninowanie jest jednym z dwóch podstawowych sposobów gojenia się ran - tym trudniejszym, dłuższym i wymagającym bardziej starannej pielęgnacji. Zobacz, na czym polega mechanizm proces zasklepian...
Rany
Wysięk z rany - czym jest i jaki opatrunek stosować?
Wysięk z rany jest skutkiem miejscowej reakcji zapalnej. Jeśli jest niewielki lub umiarkowany, sprzyja procesom gojenia. Jednak gdy staje się zbyt obfity lub przeciwnie – nie ma go w ogóle – uraz l...
![](img/arrowL.png)
![•](img/arrowL.png)